3 عرضه اولیه بزرگ هوش مصنوعی که میتوانند تاریخ IPOهای مگاکپ را تغییر دهند
تاریخ عرضههای اولیه بزرگ نشان میدهد سهام شرکتهای بسیار بزرگ معمولاً در سال اول ورود به بازار افت میکنند. اما عرضه اولیه بزرگ هوش مصنوعی توسط شرکتهایی مثل SpaceX، Anthropic و OpenAI ممکن است آنقدر بزرگ و اثرگذار باشد که مقایسه با نمونههای قبلی چندان دقیق نباشد.
این موضوع یک سؤال مهم برای سرمایهگذاران ایجاد میکند: بهترین زمان برای خرید سهام یکی از این IPOهای بزرگ چه زمانی است؟
مکس گاخمن، معاون ارشد Franklin Templeton Investment Solutions، میگوید این شرکتهای غولپیکر خیلی سریع هم سهم بزرگی از شاخصهای بازار را به خود اختصاص میدهند و هم توجه سرمایهگذاران خرد را جلب میکنند.
بررسی Truist Wealth از ۳۰ عرضه اولیه بزرگ تکنولوژی طی ۱۵ سال گذشته نشان میدهد این سهام بهطور میانگین در سال اول معاملات خود حداکثر ۵۵ درصد افت داشتهاند. طبق محاسبات این شرکت، بازدهی ششماهه این IPOها نیز بیشتر به سمت منفی متمایل بوده است.
دلایل مختلفی برای این ضعف وجود دارد؛ از جمله پایین بودن تعداد سهام شناور در بازار و فشار فروش پس از پایان دوره قفلشدگی سهام، یعنی زمانی که سرمایهگذاران اولیه و کارکنان شرکت اجازه فروش سهام خود را پیدا میکنند.
اما تفاوت اصلی اینجاست که عرضههای اولیه پیشرو، IPOهای معمولی نیستند.
SpaceX که نام رسمی آن Space Exploration Technologies Corp است، قصد دارد با جذب ۷۵ میلیارد دلار، بزرگترین عرضه اولیه تاریخ را رقم بزند. این IPO ارزش شرکت را حدود ۱.۸ تریلیون دلار برآورد میکند. از طرف دیگر، Anthropic در دورهای جذب سرمایه خصوصی به ارزشگذاری ۹۶۵ میلیارد دلاری رسیده و OpenAI نیز براساس جذب سرمایه خود حدود ۸۵۲ میلیارد دلار ارزشگذاری شده است.
هر سه عرضه اولیه میتوانند ارزش بازاری نزدیک به یا بیش از ۱ تریلیون دلار داشته باشند. در حال حاضر تنها ۱۱ شرکت در شاخص S&P 500 ارزش بازاری بالاتر از ۱ تریلیون دلار دارند.
مت استاکی، مدیر ارشد پرتفوی سهام در Northwestern Mutual Wealth Management، میگوید: «هیچوقت به اندازه SpaceX از طرف مشتریان خرد و مشاوران درباره یک IPO سؤال دریافت نکرده بودم. این موضوع جالب است، اما از زاویه مدیریت ریسک کمی نگرانکننده هم هست.»
این عرضهها در زمانی مطرح شدهاند که سرمایهگذاران بیش از همیشه روی هوش مصنوعی تمرکز کردهاند؛ هم بهعنوان محرک رشد بازار سهام و هم بهعنوان یک ریسک مهم. هزینههای سرمایهای عظیمی که شرکتهایی مانند Alphabet، Meta Platforms، Amazon و Microsoft وعده دادهاند، درآمد و قیمت سهام صنایع مختلفی را تقویت کرده است؛ از نیمههادیها گرفته تا تأمینکنندگان انرژی و شرکتهای ساختمانی.
SpaceX، Anthropic و OpenAI همین حالا هم از رهبران این حوزه محسوب میشوند و انتظار میرود در سالهای آینده جایگاه خود را تثبیت کنند. اما این الزاماً به این معنا نیست که خرید سهام آنها بلافاصله پس از IPO بهترین روش سرمایهگذاری باشد.
استاکی میگوید: «برای کسب سود بلندمدت از سهام Google و Facebook لازم نبود حتماً آنها را در روز عرضه اولیه بخرید. اگر روز اول وارد نشوید، به این معنا نیست که شش ماه یا یک سال بعد نمیتواند سرمایهگذاری خوبی برای شما باشد.»
موج عرضههای اولیه بزرگ و پشتسرهم، یادآور دوران داتکام در اواخر دهه ۱۹۹۰ است. در آن دوره شرکتهایی مانند VA Linux Systems، Ask Jeeves و Webvan Group با سرعت وارد بازار عمومی شدند، چون سرمایهگذاران تقریباً هر چیزی را که به اینترنت مربوط بود میخریدند. اما پس از پایان دوره قفلشدگی سهام و شروع فروش توسط افراد داخلی، ورود حجم زیادی از سهام جدید به بازار، تعادل عرضه و تقاضا را تغییر داد.
نگرانی اصلی این است که شاید بازار دوباره شاهد تکرار همان چرخه رشد شدید و سپس سقوط باشد.
گاخمن میگوید: «وقتی دوره قفلشدگی تمام شود و مسیر فروش برای کارکنان و سرمایهگذاران خطرپذیر باز شود، فشار فروش نهایی میتواند وضعیت شکننده بازار را به هم بزند. البته قبل از آن ممکن است شاهد همان رشد هیجانی باشیم که معمولاً پیش از اصلاحهای بزرگ رخ میدهد.»
در ادامه، عملکرد سه IPO بزرگ تکنولوژی در سال اول معاملات و سپس عملکرد بلندمدت آنها بررسی شده است.
عملکرد Meta Platforms پس از عرضه اولیه
Meta Platforms که در زمان عرضه اولیه سال ۲۰۱۲ با نام Facebook شناخته میشد، شروع سختی در بازار داشت. قیمت عرضه اولیه آن ۳۸ دلار بود و معاملات با حدود ۴۲ دلار آغاز شد، اما خیلی زود رشد اولیه از بین رفت و سهم تقریباً بدون تغییر بسته شد؛ اتفاقی که برای IPOها غیرمعمول است، چون معمولاً قیمتگذاری آنها طوری انجام میشود که سهم در روز اول رشد کند.
در ۱۲ ماه بعد، سهام Facebook بیش از ۳۰ درصد افت کرد؛ اما پس از آن مسیر رشد قدرتمندی را آغاز کرد. امروز این سهم نسبت به قیمت عرضه اولیه خود بیش از ۱۴۰۰ درصد رشد داشته است.
عملکرد Tesla پس از عرضه اولیه
Tesla نمونه خوبی از سهامی است که پس از IPO نوسانات شدیدی را تجربه کرد. سهام این شرکت خودروسازی برقی پس از عرضه اولیه در ژوئن ۲۰۱۰ چند ماهی روند مشخصی نداشت، سپس در نوامبر و دسامبر رشد کرد و دوباره وارد اصلاح شد.
اگرچه Tesla پس از ۱۲ ماه حدود ۱۸ درصد رشد داشت، اما همچنان عملکردی ضعیفتر از شاخص S&P 500 داشت و پایینتر از سقف تاریخی آن زمان معامله میشد. البته در بلندمدت، نوسان شدید مانع رشد چشمگیر این سهم نشد و قیمت سهام Tesla از زمان IPO تاکنون بیش از ۲۵ هزار درصد افزایش یافته است.
عملکرد CoreWeave پس از عرضه اولیه
سهام CoreWeave از زمان عرضه اولیه خود در مارس ۲۰۲۵ بیش از ۱۵۰ درصد رشد کرده، اما مسیر آن اصلاً آرام نبوده است. ابتدا عرضه سهام این شرکت ارائهدهنده خدمات رایانش ابری پیش از ورود به بازار کوچکتر شد و Nvidia، بهعنوان تأمینکننده و حامی شرکت، مجبور شد نقش اصلی را در این عرضه ایفا کند.
مدیرعامل CoreWeave، مایکل اینتراتور، گفته بود که این معامله بدون حمایت Nvidia بسته نمیشد. سپس سهام CoreWeave در نخستین روز معاملات پایینتر از قیمت عرضه اولیه ۴۰ دلاری باز شد و همان روز در همان محدوده بسته شد.
بعد از آن روند سهم تغییر کرد و قیمت سهام بیش از ۴۰۰ درصد رشد کرد و در ژوئن ۲۰۲۵ به رکورد تاریخی رسید. اما در تابستان بعد، نیمی از آن رشد از بین رفت و از آن زمان معاملات سهم پر از نوسانهای شدید بوده است. این سهم هنوز حدود ۴۴ درصد پایینتر از سقف تاریخی خود قرار دارد.
جمعبندی
عرضه اولیه بزرگ هوش مصنوعی توسط SpaceX، OpenAI و Anthropic میتواند یکی از مهمترین رویدادهای بازار سرمایه در سالهای آینده باشد. ارزشگذاریهای نزدیک به یک تریلیون دلار، توجه شدید سرمایهگذاران خرد و نقش کلیدی این شرکتها در آینده هوش مصنوعی، این IPOها را به رویدادهایی تاریخی تبدیل کرده است.
با این حال، تجربه شرکتهایی مانند Meta، Tesla و CoreWeave نشان میدهد خرید در روز اول عرضه همیشه بهترین تصمیم نیست. ممکن است این شرکتها در بلندمدت بازدهی فوقالعادهای داشته باشند، اما سرمایهگذاران باید ریسک نوسان، فشار فروش پس از پایان دوره قفلشدگی و احتمال رشد هیجانی پیش از اصلاح بازار را جدی بگیرند.
