تصویری که خبرگزاری رویترز از جلسه کابینه دونالد ترامپ در کمپ دیوید منتشر کرده، جزئیات مهمی از برنامه احتمالی دولت آمریکا برای حمایت از ین ژاپن را فاش کرده است. در این تصویر، روی دفترچه یادداشت اسکات بسنت، وزیر خزانهداری ایالات متحده، عبارت «خرید ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار ین ژاپن» دیده میشود.
انتشار این تصویر همزمان با گزارشهایی بود که از تماس وزارت خزانهداری آمریکا با بانکهای بزرگ و آمادگی واشنگتن برای مداخله در بازار ارز حکایت داشتند. گزارشهای بعدی نیز نشان دادند که آمریکا و ژاپن احتمالاً در اقدامی هماهنگ، برای توقف سقوط شدید ارزش ین وارد بازار شدهاند.
یادداشت جنجالی اسکات بسنت در جلسه کمپ دیوید
عکس رویترز روز جمعه، ۳۱ ژوئیه ۲۰۲۶، در جریان جلسه کابینه دولت آمریکا در کمپ دیوید ثبت شد. در این تصویر که از پشت سر اسکات بسنت گرفته شده، روی یک دفترچه یادداشت رسمی کمپ دیوید و زیر عنوان «To Do» نوشته شده بود:
«Buy Japanese Yen (JPY) $5-10 bil»
ترجمه این عبارت چنین است:
«خرید ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار ین ژاپن»
طبق گزارش رویترز، نوشته دیگری روی این صفحه وجود نداشت و کارت نام اسکات بسنت نیز درست بالای دفترچه روی میز جلسه دیده میشد. زمان ثبت عکس ساعت ۱۱:۳۳ صبح به وقت شرق آمریکا اعلام شده است.
وجود چنین عبارتی روی فهرست کارهای وزیر خزانهداری آمریکا نشان میدهد که خرید مستقیم ین، دستکم بهعنوان یک اقدام جدی، در دستور کار دولت آمریکا قرار داشته است؛ هرچند مشخص نیست این یادداشت پیش از انجام معامله نوشته شده یا بخشی از برنامهای بوده که در همان روز اجرا شده است.
واکنش وزارت خزانهداری آمریکا چه بود؟
رویترز اعلام کرد که مقامهای وزارت خزانهداری آمریکا بلافاصله به درخواست این خبرگزاری برای توضیح درباره محتوای دفترچه و احتمال مداخله مستقیم واشنگتن در بازار ین پاسخ ندادند.
بااینحال، حدود دو ساعت پیش از ثبت این تصویر، رویترز به نقل از یک منبع آگاه گزارش داده بود که وزارت خزانهداری آمریکا چند بانک را در جریان احتمال مداخله در بازار ین قرار داده و از آنها خواسته است برای اقدامات احتمالی بعدی آماده باشند.
این پیام از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک به بانکها منتقل شده بود. فدرال رزرو نیویورک در چنین معاملاتی میتواند بهعنوان عامل اجرایی وزارت خزانهداری آمریکا وارد بازار ارز شود.
آیا آمریکا واقعاً ین ژاپن خرید؟
فایننشال تایمز به نقل از افراد آگاه گزارش داد که وزارت خزانهداری آمریکا از طریق بانک فدرال رزرو نیویورک وارد بازار شده و برای خرید ین، بخشی از ذخایر یورویی خود را فروخته است.
بر اساس این گزارش، گلدمن ساکس و مورگان استنلی در اجرای معاملات نقش داشتهاند و مقامهای بانک مرکزی اروپا نیز در جریان اقدام آمریکا قرار گرفتهاند. این عملیات بخشی از یک اقدام هماهنگ میان آمریکا و ژاپن برای حمایت از پول ملی ژاپن توصیف شده است.
رویترز نیز در گزارش بعدی خود نوشت که وزارت خزانهداری آمریکا برای حمایت از ین وارد بازار شده است. همزمان، دادههای بانک مرکزی ژاپن نشان میداد که توکیو احتمالاً نزدیک به ۵۹ میلیارد دلار برای خرید ین و تقویت ارزش آن هزینه کرده است.
احتمال اعلام رسمی مداخله مشترک آمریکا و ژاپن
رویترز روز یکشنبه، ۲ اوت ۲۰۲۶، به نقل از دو مقام دولت ژاپن گزارش داد که وزیر دارایی این کشور احتمالاً اعلام خواهد کرد توکیو و واشنگتن بهصورت مشترک در بازار ارز مداخله کردهاند.
یکی از منابع رویترز گفته است که عملیات همچنان ادامه دارد. در زمان انتشار این گزارش، وزارت دارایی ژاپن و وزارت خزانهداری آمریکا هنوز بیانیه رسمی جامعی درباره جزئیات و اندازه نهایی معاملات منتشر نکرده بودند.
بنابراین، شواهد و گزارشهای منابع آگاه از وقوع مداخله مشترک حمایت میکنند، اما جزئیات نهایی مانند حجم دقیق خرید آمریکا، زمان معاملات و ترکیب ارزهای فروختهشده همچنان ممکن است پس از انتشار آمار رسمی تغییر کند.
واکنش قیمت دلار به ین
پس از انتشار نشانههای مربوط به مداخله ژاپن و احتمال ورود آمریکا، ارزش ین در برابر دلار افزایش یافت.
طبق دادههای LSEG، نرخ دلار در روز جمعه از حدود ۱۵۸.۹ ین در ساعت ۴:۱۴ بعدازظهر به وقت شرق آمریکا، به نزدیک ۱۵۷.۶ ین پیش از ساعت ۵ بعدازظهر کاهش یافت.
این حرکت معادل افت حدود ۰.۸ درصدی دلار در برابر ین طی کمتر از یک ساعت بود.
پیش از آن نیز ارزش ین در معاملات روز پنجشنبه جهش کرده بود و معاملهگران احتمال داده بودند که دولت ژاپن با فروش دلار و خرید ین، مستقیماً وارد بازار شده باشد.
مداخله احتمالی باعث شد ین از سطوحی که در حدود چهار دهه گذشته مشاهده نشده بود فاصله بگیرد؛ هرچند بازار همچنان نسبت به دوام این افزایش ارزش تردید دارد.
چرا ارزش ین ژاپن بهشدت کاهش یافته بود؟
یکی از مهمترین دلایل تضعیف ین، اختلاف نرخ بهره میان آمریکا و ژاپن است. زمانی که نرخهای بهره آمریکا بالاتر از ژاپن باقی میماند، سرمایهگذاران انگیزه بیشتری برای فروش ین و خرید داراییهای دلاری با بازده بالاتر پیدا میکنند.
این روند به گسترش معاملات موسوم به «کری ترید ین» منجر میشود. در این معاملات، سرمایهگذاران با هزینه پایین به ین وام میگیرند و سرمایه را به ارزها یا داراییهایی با نرخ بازده بیشتر منتقل میکنند.
عوامل زیر نیز در فشار بر ین نقش داشتهاند:
- اختلاف قابلتوجه نرخ بهره آمریکا و ژاپن
- نگرانی درباره وضعیت مالی و بدهی بالای دولت ژاپن
- افزایش هزینه واردات انرژی
- تقاضای جهانی برای دلار بهعنوان دارایی امن
- تردید بازار درباره سرعت افزایش نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن
- معاملات سفتهبازانه علیه ین
- نگرانی از ادامه سیاستهای مالی انبساطی در ژاپن
ضعف ین هزینه واردات نفت، گاز، مواد غذایی و مواد اولیه را برای ژاپن افزایش میدهد و میتواند فشار تورمی بیشتری بر خانوارها و شرکتهای این کشور وارد کند.
نقش بانک مرکزی ژاپن در بحران ین
بانک مرکزی ژاپن در نشست اخیر خود نرخ بهره کوتاهمدت را در سطح یک درصد ثابت نگه داشت، اما اعلام کرد که فشارهای تورمی ممکن است زمینه را برای افزایش نرخ بهره در ماههای آینده فراهم کند.
نرخ یک درصد، بالاترین سطح سیاستی بانک مرکزی ژاپن طی بیش از سه دهه محسوب میشود. بااینحال، این نرخ همچنان در مقایسه با نرخ بهره آمریکا پایین است و به همین دلیل، بخشی از فشار بنیادی بر ین همچنان باقی مانده است.
مداخله ارزی میتواند سرعت سقوط ین را کاهش دهد، اما بسیاری از تحلیلگران معتقدند بدون کاهش اختلاف نرخ بهره یا تغییر در انتظارات اقتصادی، اثر آن ممکن است موقتی باشد.
تفاوت مداخله سال ۲۰۲۶ با اقدامات سالهای ۱۹۹۸ و ۲۰۱۱
در بررسی تاریخ مداخلات ارزی باید میان دو رویداد مهم تفاوت قائل شد.
مداخله سال ۱۹۹۸
در ژوئن ۱۹۹۸، مقامهای پولی آمریکا حدود ۸۳۳ میلیون دلار ین ژاپن خریدند. هدف از این اقدام، حمایت از ین و کمک به ثبات اقتصاد ژاپن بود.
بنابراین، اقدام سال ۲۰۲۶ نخستین خرید مستقیم ین توسط آمریکا برای حمایت از این ارز از سال ۱۹۹۸ به شمار میرود.
مداخله سال ۲۰۱۱
در مارس ۲۰۱۱، پس از زلزله، سونامی و بحران نیروگاه فوکوشیما، ارزش ین برخلاف شرایط فعلی بهشدت افزایش یافته بود.
اعضای گروه هفت، از جمله آمریکا، برای جلوگیری از افزایش بیشازحد ین بهصورت هماهنگ وارد بازار شدند. آمریکا در آن عملیات حدود یک میلیارد دلار خرید و در مقابل، ین فروخت.
در نتیجه، مداخله سال ۲۰۱۱ برای تضعیف ین انجام شد، درحالیکه اقدام سال ۲۰۲۶ با هدف تقویت ین صورت گرفته است.
به همین دلیل، میتوان گفت:
- این نخستین اقدام هماهنگ آمریکا و ژاپن در بازار ین از سال ۲۰۱۱ است.
- اما نخستین مداخله آمریکا برای خرید و تقویت ین از سال ۱۹۹۸ محسوب میشود.
چرا آمریکا از افزایش ارزش ین حمایت میکند؟
حمایت آمریکا از ین تنها به اقتصاد ژاپن مربوط نیست. سقوط شدید ارزش ین میتواند آثار گستردهای بر بازارهای جهانی داشته باشد.
جلوگیری از بیثباتی بازارهای مالی
تضعیف سریع ین ممکن است موجب افزایش معاملات سفتهبازانه و نوسانات شدید در بازارهای ارز، سهام و اوراق قرضه شود.
کنترل تورم وارداتی ژاپن
ژاپن بخش بزرگی از انرژی و مواد اولیه خود را وارد میکند. کاهش ارزش ین، هزینه واردات را افزایش داده و قدرت خرید مصرفکنندگان ژاپنی را کاهش میدهد.
حفظ ثبات بازار اوراق خزانه آمریکا
ژاپن یکی از بزرگترین دارندگان اوراق خزانهداری آمریکا است. اگر توکیو برای تأمین دلار موردنیاز مداخله، حجم بزرگی از اوراق آمریکا را بفروشد، بازده اوراق خزانه افزایش مییابد و هزینه استقراض دولت آمریکا بالا میرود.
هماهنگی واشنگتن با توکیو میتواند به ژاپن کمک کند بدون ایجاد شوک شدید در بازار اوراق آمریکا، از ارزش پول خود حمایت کند.
مقابله با معاملات یکطرفه علیه ین
ورود مستقیم آمریکا پیام قدرتمندی برای صندوقهای سرمایهگذاری و معاملهگرانی دارد که روی ادامه سقوط ین شرطبندی کردهاند.
مداخله مشترک نشان میدهد که کاهش بیشازحد ارزش ین ممکن است با واکنش همزمان دو قدرت اقتصادی روبهرو شود.
فروش یورو و خرید ین چه معنایی دارد؟
طبق گزارش فایننشال تایمز، فدرال رزرو نیویورک به نمایندگی از وزارت خزانهداری آمریکا، یورو فروخته و در مقابل ین خریده است.
این روش به آمریکا اجازه میدهد بدون فروش مستقیم دلار، تقاضا برای ین ایجاد کند. فروش مستقیم دلار ممکن بود پیام گستردهتری درباره تمایل دولت آمریکا به تضعیف ارزش پول ملی خود به بازار ارسال کند.
استفاده از یورو میتواند اثر عملیات را بیشتر بر جفتارزهای مرتبط با ین متمرکز کند و پیامدهای سیاسی احتمالی فروش مستقیم دلار را کاهش دهد.
اطلاعرسانی به بانک مرکزی اروپا نیز احتمالاً به این دلیل انجام شده که فروش یورو توسط یک دولت خارجی میتواند بر بازار ارز اروپا اثر بگذارد.
نقش گلدمن ساکس و مورگان استنلی
بر اساس گزارش منابع آگاه، گلدمن ساکس و مورگان استنلی در اجرای معاملات نقش داشتهاند.
بانکهای بزرگ معمولاً در چنین عملیاتهایی بهعنوان واسطه معاملاتی فعالیت میکنند. آنها سفارش خرید یا فروش ارز را در بازار اجرا میکنند، نقدشوندگی فراهم میسازند و تلاش میکنند معاملات بدون ایجاد جهش ناگهانی و غیرقابلکنترل در قیمت انجام شوند.
حضور این بانکها لزوماً به معنای سرمایهگذاری مستقیم آنها روی ین نیست؛ بلکه ممکن است صرفاً نقش اجرایی و واسطهای داشته باشند.
آیا مداخله آمریکا و ژاپن میتواند ین را برای همیشه تقویت کند؟
مداخله ارزی معمولاً در کوتاهمدت اثر روانی و قیمتی قابلتوجهی دارد، اما موفقیت بلندمدت آن به عوامل بنیادی اقتصاد بستگی دارد.
برای تقویت پایدار ین، احتمالاً یکی یا چند مورد از شرایط زیر ضروری خواهد بود:
- افزایش بیشتر نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن
- کاهش نرخ بهره یا بازده اوراق در آمریکا
- کاهش نگرانیها درباره بدهی و سیاست مالی ژاپن
- کاهش قیمت انرژی و هزینه واردات
- محدودشدن معاملات کری ترید
- ادامه هماهنگی میان ژاپن و آمریکا
- کاهش انتظارات بازار از تقویت بیشتر دلار
در صورت باقیماندن اختلاف زیاد میان نرخهای بهره آمریکا و ژاپن، معاملهگران ممکن است پس از پایان موج اولیه مداخله، دوباره فروش ین را آغاز کنند.
تأثیر احتمالی بر بازارهای مالی
بازار فارکس
مهمترین تأثیر مستقیم، افزایش نوسان در جفتارز دلار به ین است. معاملهگران ممکن است با احتیاط بیشتری موقعیتهای فروش ین را باز کنند، زیرا احتمال مداخله مجدد افزایش یافته است.
بازار سهام ژاپن
تقویت ین میتواند برای برخی صادرکنندگان بزرگ ژاپنی مانند شرکتهای خودروسازی و فناوری منفی باشد، زیرا درآمد خارجی آنها پس از تبدیل به ین کاهش مییابد.
در مقابل، شرکتهایی که به واردات انرژی و مواد اولیه وابستهاند، ممکن است از افزایش ارزش ین سود ببرند.
اوراق قرضه آمریکا
اگر هماهنگی آمریکا و ژاپن مانع فروش گسترده اوراق خزانهداری آمریکا توسط توکیو شود، میتواند از افزایش ناگهانی بازده اوراق جلوگیری کند.
بازار ارزهای آسیایی
حمایت آمریکا از ین ممکن است به دیگر کشورهای آسیایی نیز فضای بیشتری برای دفاع از ارزهای خود بدهد. تضعیف شدید ین معمولاً فشار رقابتی بر ارزهایی مانند وون کره جنوبی وارد میکند.
آیا احتمال مداخله دوباره وجود دارد؟
گزارش رویترز مبنی بر ادامهداشتن عملیات و درخواست وزارت خزانهداری آمریکا از بانکها برای آمادگی در برابر اقدامات آینده، نشان میدهد که امکان مداخله مجدد وجود دارد.
مقامهای آمریکا و ژاپن ممکن است بهجای دفاع از یک نرخ مشخص، بر جلوگیری از حرکات سریع، بینظم و سفتهبازانه تمرکز کنند.
در نتیجه، سطحهایی مانند ۱۵۸، ۱۶۰ یا اعداد دیگر الزاماً یک خط دفاع رسمی نیستند و رفتار بازار، سرعت تغییر نرخ و شرایط اقتصادی میتواند از خود عدد مهمتر باشد.
جمعبندی
یادداشت اسکات بسنت در جلسه کمپ دیوید، یکی از کمسابقهترین نشانهها از برنامه دولت آمریکا برای ورود مستقیم به بازار ین را آشکار کرد.
عبارت خرید ۵ تا ۱۰ میلیارد دلار ین ژاپن، گزارش تماس وزارت خزانهداری با بانکها، اجرای معاملات از طریق فدرال رزرو نیویورک و گزارشها درباره همکاری گلدمن ساکس و مورگان استنلی، همگی نشان میدهند که واشنگتن احتمالاً بهصورت عملی در حمایت از ین مشارکت کرده است.
این اقدام از نظر تاریخی اهمیت بالایی دارد؛ زیرا نخستین مداخله آمریکا برای خرید و تقویت ین از سال ۱۹۹۸ محسوب میشود. اگرچه آمریکا در سال ۲۰۱۱ نیز در بازار ین مداخله کرده بود، آن عملیات در جهت مخالف و برای جلوگیری از افزایش بیشازحد ارزش ین انجام شد.
مداخله مشترک میتواند در کوتاهمدت از سقوط بیشتر ین جلوگیری کند، اما تقویت پایدار این ارز به سیاست نرخ بهره بانک مرکزی ژاپن، تصمیمهای فدرال رزرو، اختلاف بازده اوراق و اعتماد سرمایهگذاران به اقتصاد ژاپن بستگی خواهد داشت.
